facebook

Żywieckie synagogi mają smutną historię PDF Print Adres email
Historia
Wtorek, 19 czerwca 2012 08:44

Widok tylnej i bocznej ściany synagogi utrwalony na rycinie pochodzącej z przedwojennej pocztówki.Niewiele jest informacji, na temat żydowskiej synagogi Tempel, która jeszcze niespełna 70 lat temu stała w Żywcu nieopodal dzisiejszego Zespołu Szkół Budowlano-Drzewnych w Żywcu. Do dziś w oficjalnych zbiorach nie zachowały się nawet zdjęcia, które przedstawiałyby synagogę w całej okazałości.

Jedyny wizerunek świątyni, sporządzony jeszcze przed jej zburzeniem znajduje się na rycinie pochodzącej ze starej przedwojennej pocztówki. O tym, że bóżnica stała w tym miejscu zaświadcza dziś jedynie obelisk z tablicą pamiątkową autorstwa dr Mirosława Ciślaka, który postawiono w 2003 roku jako dowód pamięci o Żydach Ziemi Żywieckiej.
Zdjęcie zrobione przez E. Szczepanika z 1944 roku. Wtedy już Tempel była zrujnowana.W tragiczną historię Żydów, którzy przed wojną mieszkali w Zabłociu wpisują się również ciekawe zdjęcia, na które natrafiły uczennice żywieckiego LO im. Kopernika. Dziewczęta, dzięki projektowi pn. Odkrywamy Zabłocie dotarły do dwóch fotografii, z prywatnych zbiorów żywczanina, Pawła Szczepanika, które przedstawiają świątynię już zniszczoną, rozszabrowaną z zawalonym dachem i powybijanymi szybami. Zdjęcia pochodzą z 1944 roku. Ich reprodukcje (niestety słabej jakości) znajdują się również w książce Władysława Bułki pt. „Słowa ryte na szpaltach”, wydanej w 2004 roku nakładem Spółdzielni Wydawniczej „Gazeta Żywiecka”.
Synagoga Tempel nie była jedyną żydowską świątynią na terenie dzisiejszego Żywca. Źródła mówią jeszcze o drugiej, tzw. Małej Synagodze, która znajdowała się w żywieckim Parku, nieopodal pałacu Habsburgów. Podobnie jak Tempel, pochodzi ona z XIX wieku i podobnie jak Tempel, została zburzona przez hitlerowców w czasie II wojny światowej. (Inne źródła wskazują również, że zlikwidowano ją jeszcze w XIX wieku). Jak to możliwe, że ówcześni żywczanie, których niechęć do Żydów, urasta wręcz do symbolu, zgodzili się na jej postawienie? Odpowiedź jest prosta. – Park nie był w tym czasie częścią Żywca – zastrzega Dorota Firlej, z Działu Oświatowego Muzeum Miejskiego w Żywcu. - Należał do gminy Isep.
Obu świątyń po wojnie już nie odbudowano. Nie było komu. Dane demograficzne (brak źródeł, z któych pochodzą), przytaczane przez Muzeum Historii Żydów Polskich wskazują, że jeszcze w 1921 roku w samym tylko Zabłociu było 624 Żydów. W 1937 roku sporo spośród nich wyjechało do Palestyny. Spośród tych, którzy zostali, mało kto przeżył. Początkiem 1941 r. Żydów z Żywiecczyzny wywieziono do getta w Suchej Beskidzkiej. W 1942 r. zabrano ich do obozu w Auschwitz-Birkenau. Zginęli w komorach gazowych. Jak wskazują te same źródła, w 1946 roku Żydów w Zabłociu pozostało zaledwie 26. (Inne źródła, powołując się na spis ludności w 1945 roku wskazują nawet, że przy życiu tylko dwie osoby żydowskiego pochodzenia).
Równolegle z ich eksterminacją, likwidowano, lub wręcz niszczono dorobek żydowskiej społeczności: oprócz synagog, szkoły i obiekty użyteczności publicznej. Dlatego też trudno dziś dotrzeć nawet do zdjęć synagogi, która stała w Żywcu jeszcze 70 lat temu. - Nie wierzę, żeby nikt w Żywcu nie miał takiej fotografii – uważa Dorota Firlej. – Zdjęcia na pewno się znajdą w prywatnych zbiorach żywczan.
b_150_100_16777215_0___images_stories_2012-06_zywieckie_synagogi2.jpgPracownicy muzeum już wkrótce rozpoczną szersze badania żydowskiej historii i kultury na naszych terenach. My również na naszych historycznych kartach będziemy powracać do wątków związanych z dziejami Żydów na Żywiecczyźnie. Apelujemy zarazem, aby posiadacze pamiątek z tamtych czasów (wszelkie zdjęcia, dokumenty, czy materialne przedmioty), nie chowali ich w starych szafach i zakurzonych albumach. Można kontaktować się w tej sprawie zarówno z muzeum, jak i z naszą redakcją.

Tomasz Matlakiewicz

 
Komentarze (1)
1 Piątek, 04 września 2015 07:12
jyndruszhameryki
Boze uchron Zywiec od tej wrednej lichwiarskiej rasy

Dodaj swój komentarz

Imię :
Komentarz :