facebook
Tajemnice inskrypcji żydowskich macew PDF Print Adres email
Historia
Środa, 10 października 2012 00:00

Cmentarz żydowski w Zabłociu, 2010 rok.Cmentarz przy ulicy Stolarskiej ocalony z wojennej zawieruchy, jako świadek odległej przeszłości pobudza do zadumy i wspomnień o ludziach, którzy tworzyli naszą wspólną kulturę i historyczną tożsamość. Dziś pozostały tylko kamienie. Kamienie potrafią jednak przemówić.

 

Na obrzeżach Zabłocia, na dzisiejszej ulicy Stolarskiej znajduje się żydowski cmentarz określany przez Polaków jako kirkut. Słowo pochodzi od niemieckiego Kirchhof, co oznacza plac wokół kościoła, na którym chowano zmarłych. Żydzi swoje miejsca wiecznego spoczynku określali jako bejt olam - dom wieczności lub bejt hakwarot - dom grobowców. Jeszcze niedawno żydowski cmentarz był w bardzo złym stanie. W 2005 roku został wyremontowany i ogrodzony przez miasto za sprawą odszkodowania, o które ubiegali się Żydzi w zamian za plac, na którym stała niegdyś synagoga.
Cmentarz jest dla Żydów miejscem jeszcze bardziej świętym niż synagoga, nie tylko dla tego, że również tam odmawiano modlitwy. Istnieje bowiem związek pochówków z pewnymi dogmatami judaizmu, w tym wypadku wiarą w sąd ostateczny oraz oczekiwaniem na Mesjasza i chwilą, kiedy wszyscy zmarli powstaną z grobów. W judaizmie płyta nagrobkowa nazywana jest macewą. To pionowo ustawiona kamienna, prostokątna płyta, najczęściej u góry zakończona łukiem. W związku z biblijnym surowym zakazem przedstawiania postaci ludzkiej powstał system metaforycznych znaków, dzięki którym jesteśmy w stanie zrozumieć informacje zapisane w nagrobkowych inskrypcjach.
I tak: na prawie każdym epitafium odczytamy hebrajskie litery: פ (pe) נ (nun), skrót od (po nikbar) - tu pochowany.

mt_ignore

 

 Inskrypcja po nikbar.

 

 

 

 

 

Żydzi za pomocą symboli opisywali na macewach cechy osoby pochowanej. Poniżej kilka przykładów symboliki nagrobnej z cmentarza w Zabłociu.

mt_ignore

 

 Lew oznacza imię Arie lub Lejb, w myśl cytatu z Miszny: Bądź silny jak lew do wypełnienia woli Ojca twego, który jest w niebie.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

mt_ignore

 

 Dzban i misa jest symbolem osób, które pełniły funkcje pomocników podczas modlitw. Do ich zadań należało między innymi czytanie Tory oraz obmywanie rąk rabinów przy użyciu dzbana i misy.

 

 

 

 

 

mt_ignore

 

 Symbol korony oznaczał zgodnie z cytatem z Pirke Awot: Są trzy korony: korona Prawa, korona kapłaństwa i korona władzy, ale korona dobrego imienia stoi wyżej od nich wszystkich. Płaskorzeźba ta oznaczała grób rabina lub osoby cieszącej się wielkim szacunkiem.

 

 

 

 

W Zabłociu na żydowskim cmentarzu chowano zmarłych do 1939 roku. Wyjątek stanowi pochówek z 1946 roku – por. Waltera Munka. Krótką biografię, tego zasłużonego w polskiej historii człowieka umieszczono w 2005 roku na tablicy pamiątkowej zawieszonej przy wejściu na cmentarz. Jej treśc cytujemy poniżej.Walter Munk urodził się 4 stycznia 1895 r. w Zabłociu pod Żywcem. W czasie I wojny światowej służył w armii austro – węgierskiej jako podporucznik rezerwy. Po uzyskaniu niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego i walczył na froncie wschodnim z bolszewikami. Jako dowódca artylerii pociągu pancernego „Zagończyk” podczas obrony Zamościa w dniu 31 sierpnia 1920 r. został ciężko ranny. Zmarł z ran w szpitalu w Łodzi w dniu 20 września 1920 r. Za akcję pod Zamościem został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari i awansowany do stopnia porucznika Wojska Polskiego.

Ida Kurzyk

(Zdjęcia: zbiory własne autorki)
Kopiowanie materiału zabronione

REKLAMA


mt_ignore


 

Dodaj swój komentarz

Imię :
Komentarz :